قانون شکار و صید
مصوب ۱۳۴۶/۰۳/۱۶ مجلس شورای ملی
قانون شکار و صید
مصوب ۱۳۴۶/۰۳/۱۶
با آخرین اصلاحات تا ۱۳۹۷/۲/۱۶
مستندات مرتبط
نظریه مشورتی
ماده ۱ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- برای حفظ و حمایت و تکثیر جانوران وحشی سازمان شکاربانی و نظارت بر صید تشکیل میشود. سازمان مزبور دارای شخصیت حقوقی بوده و زیر نظر شورای عالی شکاربانی و نظارت بر صید است.
ماده ۲- [به موجب قانون اصلاح قانون صید و شکار مصوب ۱۳۵۳ حذف شده است]
ماده ۳- شورای عالی دارای وظائف و اختیارات زیر است:
الف- تصویب بودجه و مقررات استخدامی سازمان.
ب (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- تعیین محدودیتها و ممنوعیتهای زمانی و مکانی شکار و صید و حدود پارکهای ملی و مناطق حفاظت شده و قرقهای اختصاصی.
پ- تعیین انواع اسلحه و وسائل ممنوع شکار و صید.
ت (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- تعیین انواع جانوران وحشی و حیوانات حمایت شده حفاظت شده و در معرض خطر انقراض و جانوران زیان کار.
ث (منسوخه ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- تعیین انواع پروانهها و مدت اعتبار هر یک.
ج (منسوخه ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- تعیین بهای پروانههای شکار و صید که بر حسب نوع و منطقه از سیصد ریال کمتر و از سی هزار ریال بیشتر نخواهد بود بر حسب نوع و منطقه شکار و صید.
چ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- تعیین بهای جانوران وحشی از لحاظ مطالبه ضرر و زیان.
ماده ۴- مصوبات شورای عالی در حدود وظائف و اختیارات مذکور در این ماده بیست روز پس از درج در یکی از روزنامههای کثیر الانتشار مرکز و روزنامه رسمی کشور لازم الاجراست.
سازمان موظف است بلافاصله مصوبات شورای عالی را بوسیله رادیو و آگهی و سایر وسایل به اطلاع اهالی برساند.
ماده ۵- [به موجب قانون اصلاح قانون صید و شکار مصوب ۱۳۵۳ حذف شده است]
ماده ۶- وظائف سازمان به قرار زیر است:
الف- اجرای مصوبات شورای عالی در حدود مقررات ماده ۳ این قانون.
ب- تنظیم و اجرای مقررات شکار و صید بر اساس هدفهای مندرج در این قانون.
پ- حفظ و نگاهداری شکارگاهها و فضای حیاتی حیوانات قابل شکار و حمایت آنها در برابر گرسنگی و تشنگی و صید و شکار بی رویه و عوامل و حوادث نامساعد جوی و طبیعی مانند حریق جنگل و مراتع و سیل و طغیان رودخانهها و بیماریهای واگیر و مسمومیت نباتی و امثال آن.
ت (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- فراهم آوردن موجبات و محیط مساعد جهت تکثیر و پرورش جانوران وحشی.
ث- کوشش در اصلاح نژاد حیوانات قابل شکار.
ج- بررسی و تحقیقات علمی درباره حیوانات قابل شکار.
چ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- ایجاد پارکهای ملی و مناطق حفاظت شده و موزههای حیوان شناسی.
ح- تشویق اشخاص حقیقی و حقوقی به تأسیس باغات وحش و آبگیرها و حوضچهها جهت پرورش ماهی و پرندگان شکاری از طریق راهنمائیهای فنی.
خ- تنظیم و اجرای برنامههای آموزشی به منظور برانگیختن حس حیوان دوستی و حفاظت منابع طبیعی در کشور و تجهیز و تنویر افکار عمومی در این زمینه .
د- همکاری با سازمانهای مربوط بجنگل و مرتع و خاک و آب به منظور حفظ منابع طبیعی کشور.
ذ- همکاری با سازمانهای مشابه خارجی و بین المللی به منظور حفظ و حمایت حیوانات قابل شکار و مهاجر در حدود تعهدات متقابل.
ماده ۷ (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- خرید و فروش، تکثیر و پرورش و صدور و ورود حیوانات وحشی و اجزای آنها که غیربومی ایران بوده و از خارج به کشور وارد شده و یا از قبل در کشور تکثیر و پرورش یافتهاند با کسب پروانه و یا اجازه از سازمان مجاز میباشد. ورود و صدور آن دسته از جانوران وحشی و اجزای آنها که در فهرست کنوانسیون تجارت بینالمللی گونههای در معرض خطر انقراض ثبت شدهاند با رعایت مقررات کنوانسیون مذکور صورت میگیرد سازمان میتواند گونههایی که بر خلاف مقررات کنوانسیون به کشور وارد شدهاند ضبط و در صورت لزوم با هزینه وارد کننده به کشور مبدأ عودت دهد.
ماده ۸ (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- سازمان میتواند در موارد زیر بر حسب مورد پروانه و یا اجازه رایگان صادر نماید:
الف (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- جمع آوری نمونههای جانوران وحشی به منظور انجام تحقیقات و مطالعات علمی و آموزشی و یا انجام فعالیتهای مورد نیاز موزه تاریخ طبیعی و نمایشگاههای تندیس آرایی.
ب (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- دفع آن دسته از جانوران وحشی که به مزارع و باغها آسیب میرسانند.
ج (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- صید برخی از گونههای آبزیان توسط ساکنان مناطق محروم در مواردی که سازمان صدور پروانه رایگان را در آن مناطق ضروری بداند.
د (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- تقدیر از کسانی که به تشخیص رئیس سازمان، خدمات مؤثری در مورد حفاظت از حیات وحش و حمایت از اهداف سازمان به عمل آوردهاند.
تبصره (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- وظایف و اختیاراتی که در این قانون برای سازمان حفاظت محیط زیست منظور شده منافی با اختیارات و وظایف شرکت سهامی شیلات ایران نمیباشد.
ماده ۹ (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- چنانچه مأموران سازمان و میرشکاران و یا صاحبان مزارع و باغها در حدود مجوزهای صادر شده نتوانند از دفع خسارت یا صدماتی که از ناحیه جانوران وحشی به افراد، مزارع و باغها وارد میشود جلوگیری به عمل آورند جبران خسارات وارد شده از محل درآمدهای حاصل از اجرای این قانون تأمین خواهد شد همچنین سازمان میتواند جهت پیشگیری از این خسارت نسبت به محصور نمودن زیستگاههای حفاظت شده جانوران وحشی از محل درآمدهای مذکور اقدام نماید.
ماده ۱۰ (اصلاحی ۱۴۰۳/۳/۳۰)- هر کس مرتکب اعمال زیر شود به جزای نقدی از ۲۰٫۴۰۰٫۰۰۰ تا ۱۰۲٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال یا حبس از یک ماه تا شش ماه محکوم میشود:
الف (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- شکار و صید جانوران وحشی عادی بدون پروانه.
ب (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- شکار و صید بیش از میزان مندرج در پروانه و یا خلاف مقررات و خارج از محلهای مندرج در پروانه.
ج (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- حمل، عرضه، فروش و صدور جانوران وحشی زنده یا کشته و اجزای آنها بدون کسب پروانه و یا مجوز از سازمان.
د (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- از بین بردن رستنیها از جمله قطع درختان، خارزنی، بوتهکنی و تعلیف غیرمجاز در مناطق حفاظت شده و پناهگاههای حیات وحش و تجاوز و تخریب در این مناطق.
ب- شکار و صید با وسائل و از طرق ممنوعه.
ماده ۱۱ (اصلاحی ۱۴۰۳/۳/۳۰)- هر کس مرتکب اعمال زیر شود به جزای نقدی از ۱۵۳٫۰۰۰٫۰۰۰ تا ۳۰۶٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال یا حبس از ۹۱ روز تا ۶ ماه محکوم میشود:
الف (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- شکار و صید در فصول و ساعات ممنوع مقرر.
ب (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- مبادرت به شکار و صید در مناطق ممنوع و یا خلاف محدودیتها و ممنوعیتهایی که سازمان در حدود اختیارات قانونی خود تعیین و آگهی کرده است و شکار غیرمجاز در قرقهای اختصاصی.
ج (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- شکار و صید با وسایل و از طرق غیرمجاز و یا شکار با استفاده از اسلحه دیگران.
د (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- تخریب چشمهها و آبشخور حیوانات در مناطق حفاظت شده و پناهگاههای حیات وحش.
ه (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)ـ- اقدام به صدور و ورود حیوانات وحشی موضوع ماده (۷) این قانون به صورت غیرمجاز.
ماده ۱۲ (اصلاحی ۱۴۰۳/۳/۳۰)- هر کس مرتکب اعمال زیر شود به مجازات حبس از سه ماه تا سه سال و یا به جزای نقدی از ۲۰۴٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال تا ۳۴۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال محکوم میشود:
الف (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- شکار و صید جانوران وحشی حمایت شده بدون داشتن پروانه ویژه.
ب (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- شکار و صید در مناطق حفاظت شده و پناهگاههای حیات وحش بدون تحصیل پروانه ویژه و صید غیرمجاز در رودخانههای حفاظت شده.
ج (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- از بین بردن رستنیها و تعلیف و تخریب در پارکهای ملی و آثار طبیعی ملی و هر گونه تجاوز و فعالیت غیرمجاز در اینگونه مناطق.
د (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- آلوده نمودن آب رودخانهها، دریاچهها و تالابهای حفاظت شده، چشمهها و آبشخورها به موادی که باعث آلودگی آب و از بین رفتن آبزیان شود.
پ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- شکار و صید بدون پروانه در مناطق حفاظت شده و قرقهای اختصاصی و پناهگاههای حیات وحش.
ماده ۱۳(اصلاحی ۱۴۰۳/۳/۳۰)- هر کس مرتکب اعمال زیر شود به مجازات حبس از نود و یک روز تا سه سال یا جزای نقدی از ۴۰۸٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال تا ۵۷۸٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال و در صورت تکرار به هر دو مجازات محکوم میشود:
الف (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- شکار جانوران وحشی کمیاب و در معرض خطر انقراض از قبیل جیبیر، گورخر، گوزن زرد ایرانی، یوزپلنگ، تمساح (کروکودیل)، هوبره و میش مرغ.
ب (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- شکار در پارکهای ملی.
ج (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- شکار، صید و یا کشتار جانوران وحشی با استفاده از سموم و مواد منفجره و امثال آن و شکار به صورت تعقیب با استفاده از وسیله نقلیه موتوری و همچنین کشتار آنان به طریق جرگه و محاصره دسته جمعی.
د (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- مبادرت به اقداماتی که موجبات آلودگی آب دریای خزر و خلیج فارس و دریای عمان با مواد غیرنفتی را فراهم آورده و باعث مرگ و میر آبزیان یا به خطر افتادن محیط زیست آنان شود.
ه(اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- ایجاد یا فراهم کردن مقدمات آتش سوزی در پارکهای ملی و آثار طبیعی ملی و مناطق حفاظت شده یا پناهگاههای حیات وحش بر اثر بی مبالاتی یا عدم رعایت مقررات محیط زیست و یا تخلف از نظامات دولتی.
تبصره ۱ (الحاقی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- در صورت ایجاد آتش سوزی عمدی در پارکهای ملی و آثار طبیعی ملی، مرتکب به مجازاتهای مقرر در ماده (۶۷۵) قانون مجازات اسلامی محکوم خواهد شد.
تبصره ۲ (اصلاحی ۱۴۰۳/۳/۳۰)- هر کس مبادرت به زنده گیری، شکار، خرید، فروش، حمل، نگهداری و صدور پرندگان شکاری از قبیل شاهین، بحری، بالابان و دلیجه کند علاوه بر محکومیت به حداکثر مجازات حبس مقرر در این ماده به جزای نقدی از ۴۰۸٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال تا ۸۱۶٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال محکوم خواهد شد.
ماده ۱۴ (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- وسایل شکار و صید از قبیل تفنگ، فشنگ، نورافکن، دوربین چشمی، تور و قلاب ماهیگیری و سایر ادوات ارتکاب جرم که مرتکبان اعمال یاد شده بالا به همراه دارند و همچنین موتورسیکلت هایی که مرتکبان اعمال بالا به طور مستقیم برای شکار مورد استفاده قرار میدهند توسط سازمان توقیف و این وسایل تا خاتمه رسیدگی و صدور حکم قطعی زیرنظر سازمان بصورت امانی نگهداری شده و دادگاه پس از صدور حکم نسبت به اموال یاد شده تعیین تکلیف میکند.
ماده ۱۵ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- شروع به شکار جانوران وحشی بر خلاف مقررات این قانون قابل تعقیب و مجازات میباشد و مرتکب به حداقل مجازات مقرر محکوم خواهد شد.
ماده ۱۶ (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- در صورت تکرار جرائم پیش بینی شده در مواد (۱۱)، (۱۲) و (۱۳) این قانون مرتکب به اشد مجازات محکوم خواهد شد.
ماده ۱۷- وجوه حاصله از جرائم مذکور در این قانون جز درآمد دولت محسوب و به خزانهداری کل پرداخت میشود. حیواناتی که بر خلاف مقررات این قانون شکار یا صید شده باشند متعلق به سازمان شکاربانی خواهند بود.
ماده ۱۸- در مورد جرائم مذکور در این قانون سازمان از حیث مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم بر حسب مورد شاکی یا مدعی خصوصی شناخته میشود.
ماده ۱۹- [به موجب قانون اصلاح قانون صید و شکار مصوب ۱۳۵۳ حذف شده است]
ماده ۲۰– در صورتی که گزارش مأمور سازمان بر خلاف واقع باشد مأمور مزبور به دو برابر کیفر جرمی که موضوع گزارش بوده محکوم خواهد شد.
در مواردی که مأمور شکاربانی با اطلاع از وقوع جرائم مذکور در این قانون از جریان امر به مقام مسئول گزارش ندهد بر حسب مورد به حداکثر مجازات مقرر محکوم خواهد شد.
ماده ۲۱- هرگاه مأمورین سازمان خود مرتکب جرائم مندرج در این قانون شوند و یا در ارتکاب جرم مشارکت یا معاونت داشته باشند بر حسب مورد به حداکثر مجازات مقرر در این قانون محکوم خواهند شد.
ماده ۲۲- در مورد جرائم مذکور در این قانون هرگاه عمل ارتکابی طبق سایر قوانین مستلزم مجازات شدیدتری باشد مرتکب به مجازات اشد محکوم خواهد شد.
ماده ۲۳- سازمان برای حفظ نسل و بررسیهای علمی و پیشگیری از سرایت امراض عمومی و نظایر آن در موارد اقتضا اقدام لازم بهعمل خواهد آورد.
ماده ۲۴ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- در مواردی که بنا بر مقتضیات حفظ نسل و حمایت جانوران وحشی قطع اشجار و رستنیها ضرورت داشته باشد سازمان شکاربانی با موافقت سازمان جنگلبانی اقدام خواهد نمود.
ماده ۲۵ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- جنگلهایی را که تا تاریخ تصویب این قانون بهرهبرداری از آنها وسیله سازمان جنگلبانی بهعمل میآید و یا با انعقاد قراردادهای لازم و طبق طرحهای جنگلداری بهرهبرداری از آنها به اشخاص حقیقی یا حقوقی واگذار شده است تا انقضاء مدت اجرای طرح نمیتوان به مناطق حفاظت شده یا پارک ملی اختصاص داد.
ماده ۲۶ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- سازمان جنگلبانی ایران موظف است قبل از واگذاری طرحهای بهره برداری نظر سازمان را در مورد اجرای طرحهای مزبور از لحاظ تعیین منطقه حفاظت شده یا پارک ملی خواستار شود ولی پس از اعلام نظر نمیتوان در محدوده جنگلی که طرح آن مورد توافق قرار گرفته مناطق حفاظت شده یا پارک ملی اعلام کرد.
ماده ۲۷ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- در مواردی که سازمان شکاربانی بخواهد جنگلهای قابل بهره برداری را بهعنوان مناطق حفاظت شده و یا پارک ملی اعلام کند باید قبلاً موافقت سازمان جنگلبانی را جلب نماید.
ماده ۲۸ (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- آییننامههای اجرایی این قانون توسط سازمان تهیه و به تصویب هیأت وزیران میرسد.
آییننامههای مزبور از جمله شامل موضوعات زیر خواهد بود:
الف (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- تعاریف شکار و صید حیوانات حمایت شده و جانوران زیان کار و پارک ملی و منطقه حفاظت شده و قرق سلطنتی و قرق اختصاصی.
ب (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- تعیین مقررات مربوط به پارک ملی و منطقه حفاظت شده و قرق اختصاصی.
آییننامه اجرایی بند (ب) ماده (۲۸) قانون شکار و صید
پ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- تعیین مقررات منع یا محدودیت خرید و فروش و عرضه و نگاهداری جانوران وحشی و همچنین تکثیر و پرورش و واردات و صادرات آنها با همکاری سازمانهای مربوط در حدود قوانین کشور.
ت- تعیین نحوه همکاری وزارتخانهها و سایر سازمانهای وابسته به دولت با سازمان.
ث- تعیین انواع پروانههای مذکور در ماده (۷) این قانون و شرایط صدور آن.
برای مشاهده آییننامه اجرایی قانون شکار و صید اینجا کلیک کنید
ماده ۲۹ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- امور مربوط به صید در رودخانههایی که به دریای خزر میریزد تا مسافتی از مصب هر یک از رودخانهها که به پیشنهاد شرکت سهامی شیلات ایران و تصویب شورای عالی حفاظت محیط زیست تعیین میگردد و همچنین امور مربوط به صید در آبهای خلیج فارس و دریای عمان و مرداب بندر پهلوی از شمول مقررات مربوط به صید آبزیان مندرج در این قانون مستثنی است. شرکت سهامی شیلات ایران و شرکت سهامی شیلات جنوب وظائف مربوط را طبق قوانین و مقررات خود عهده دار خواهند بود.
ماده ۳۰(اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)- وجوه حاصل از اجرای قانون شکار و صید غیر از درآمد ناشی از بهای پروانههای شکار و صید و ضرر و زیان که به موجب بند (الف) ماده (۴۵) قانون وصول برخی از درآمدهای دولت هزینه خواهد شد به حساب خاصی نزد خزانه داری کل واریز میشود. سازمان برنامه و بودجه موظف است همه ساله معادل هفتاد درصد (۷۰ ٪) آن را به طور جداگانه در بودجه سازمان منظور کند تا صرف حفاظت از حیات وحش، کنترل مناطق تحت نظارت سازمان و تأمین هزینههای مربوط به اجرای ماده (۹) قانون شکار و صید مصوب ۱۳۴۶ و اصلاحیه بعدی آن شود.
ماده ۳۱- [به موجب قانون اصلاح قانون صید و شکار مصوب ۱۳۵۳ حذف شده است]
ماده ۳۲ (اصلاحی ۱۳۷۵/۹/۲۵)ـ از تاریخ تصویب این قانون مستخدمین سازمان حفاظت محیط زیست از لحاظ استخدامی تابع قانون استخدام کشوری خواهند بود.
تبصره ۱ (اصلاحی ۲۱۰۹۱۳۵۸)ـ نحوه اجرای ضوابط قانون استخدام کشوری و تبدیل وضع استخدامی مستخدمین فعلی سازمان حفاظت محیط زیست با قانون استخدام کشوری و ترتیب احتساب سوابق خدمت آنان از لحاظ بازنشستگی و وظیفه و همچنین نحوه محاسبه و واریز کسور بازنشستگی گذشته آنان طبق آییننامهای خواهد بود که توسط سازمان حفاظت محیط زیست تهیه و پس از تأیید سازمان امور اداری و استخدامی کشور به تصویب هیئت وزیران میرسد.
تبصره ۲ (الحاقی ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)- سازمان بیمههای اجتماعی موظف است کلیه وجوهی را که بابت ۳/۵ درصد حق بیمه کارکنان فعلی سازمان حفاظت محیط زیست بابت اشتغال در سازمان مزبور یا سازمان شکاربانی و نظارت بر صید سابق دریافت داشته است به صندوق بازنشستگی کشوری واریز کند. مستمری کارکنان یا وراث آنها که بهوسیله سازمان بیمههای اجتماعی پرداخت میگردد کماکان توسط سازمان مذکور پرداخت خواهد شد.
قانون بالا مشتمل بر سی و یک ماده پس از تصویب مجلس سنا در تاریخ روز دوشنبه هشتم خردادماه ۱۳۴۶ در جلسه سه شنبه شانزدهم خردادماه یکهزار و سیصد و چهل و شش شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی – مهندس عبدالله ریاضی
تازه های قوانین:
قانون راجع به قرار حکمیت بین متعاملین و طرز استماع شهادت شهود
نحوه محاسبه مدت خدمت (نظام وظیفه – سربازی) در جبهه و مدت مأموریت آموزشی جانبازان در سنوات خدمت قابل قبول بازنشستگی ایشان
قانون تفسیر ماده (۲۸) قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب ۱۳۷۸ و اصلاحات بعدی
قانون اصلاح موادی از قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب ۱۳۹۵
قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری
قانون اصلاح پارهای از مواد قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری مصوب ۱۳۶۱/۹/۱ و قانون اصلاح قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری و انتخابات شوراهای مزبور مصوب ۱۳۶۵/۴/۲۹
قانون موقتی اصول محاکمات حقوقی
