الزامات پیشگیری و مقابله با نشر اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف واقع در فضای مجازی

مصوبه شماره ۹۹/۱۰۷۱۰۵ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۲۱ شورای عالی فضای مجازی

قوه قضاییه ـ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت امور خارجه ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

وزارت آموزش و پرورش ـ وزارت علوم و تحقیقات و فناوری

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ـ سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

در اجرای ماده۱۱ آیین‌نامه داخلی شورای عالی فضای مجازی، به پیوست مصوبه جلسه شصت و هشتم مورخ ۱۶/۱۰/۱۳۹۹ شورای عالی با موضوع «الزامات پیشگیری و مقابله با نشر اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف واقع در فضای مجازی» که طی نامه شماره ۱۰۶۸۴۷/۹۹ مورخ ۱۲/۱۱/۱۳۹۹ به استحضار مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) رسیده است، برای اجرا ابلاغ می‌شود.

دبیر شورای عالی فضای مجازی ـ سیدابوالحسن فیروزآبادی

الزامات پیشگیری و مقابله با نشر اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع در فضای مجازی

مقدمه

با گسترش رسانه‏ های ارتباطی نوین به ویژه پیام‏ رسان‏های اجتماعی، جریان تولید و انتشار اطلاعات، اخبار و محتوای خبری در فضای مجازی و دامنه تأثیرات آن‌ها افزایش یافته و زمینه مشارکت شهروندان در تولید و انتشار آسان و ارزانِ محتوای خبری فراهم شده است؛ این امر، نشر و بازنشر وسیع و سریع اطلاعات، اخبار و محتوای خبری تحریف شده و خلاف‏ واقع را که عموماً با هدف ضربه به حیثیت اشخاص، آسیب به امنیت روانی، عوام ‏فریبی، بی ‏اعتبارسازی نهادها وگزارش‌های رسمی، ایجاد ترس و وحشت عمومی، برهم زدن آرامش اجتماعی، تضعیف انسجام ملی و تأثیرگذاری بر نتایج انتخابات‏ صورت می‏گیرد، را نیز تسهیل نموده و مدیریت شرایط خاص نظیر وقوع بیماری‌های فراگیر، بلایای طبیعی یا رویدادهای مهم سیاسی، نظامی، اقتصادی و اجتماعی را با چالش مواجه می‏سازد.

هدف این مصوبه صیانت از سلامت و امنیت روانی جامعه و کاهش آسیب‌های موصوف از طریق تعریف و تعیین اقدامات پیشگیرانه و واکنشی و ارتقاء سطح مسئولیت ‏پذیری و پاسخگویی هماهنگ و به‌هنگام برای مقابله با ناهنجاری‏ها و پیامدهای تولید و نشر اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع است.

ماده۱ـ تعاریف

۱ ـ ۱ـ اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع: هرگونه اطلاعات، اخبار و محتوای خبری منتشرشده در فضای مجازی شامل انواع صور متنی، صوتی، تصویری یا چندرسانه‏ای که مابه‌ازایی در واقعیت نداشته یا شکل تحریف ‏شده‌ای از یک واقعیت است که موجب آسیب و اخلال در نظم عمومی، تشویش اذهان عمومی، کاهش ثبات، انسجام، اعتماد، سلامت و امنیت فرد و جامعه در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و سیاسی و یا کسب منافع نامشروع می‌شود؛

۱ـ ۲ـ درگاه نشر: موجودیت فضای مجازی اعم از کانال، صفحه، وب‌سایت، برنامک و بات‏ یا ربات‏ که در دسترس عموم بوده و درآن اطلاعات، اخبار و محتوای خبری منتشر یا بازنشر می‏شود و بیش از پنج‏ هزار مخاطب دارد؛

۱ـ ۳ـ سکوی نشر: هر سامانه و زیرساختی که قابلیت ایجاد و مدیریت فنی و مقرراتی درگاه‌های نشر را دارد.

ماده۲ـ به منظور فراهم آمدن زمینه‌های موثر پیشگیری از جرائم، قوه قضاییه ظرف مدت سه ماه و با همکاری مرکز ملی فضای مجازی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، نسبت به ارایه لایحه قضایی مقابله با اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع با پوشش همه ابعاد از جمله موارد زیر اقدام نماید:

۲ـ ۱ـ تنقیح و متناسب‏ سازی مجازات‏های مقرر در کلیه قوانین مرتبط، با هدف ارتقاء بازدارندگی در سطوح فردی، گروهی، نهادی، محلی، ملی و بین‌المللی؛

۲ـ ۲ـ تعیین و تفکیک مسئولیت صاحبان درگاه‏‏ها و سکوهای نشر و اشخاص حقیقی و حقوقی تولیدکننده و انتشاردهنده اخبار، اطلاعات و محتوای خبری خلاف‏ واقع؛

۲ـ ۳ـ تبیین مصادیق جرم مشهود در حوزه اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع در فضای مجازی؛

۲ـ ۴ـ تبیین صلاحیت محاکم جمهوری اسلامی ایران در رسیدگی به اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع علیه امنیت و حاکمیت ملی و حقوق اشخاص در ارتباط با درگاه‌ها و سکوهای نشر خارجی.

ماده۳ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ظرف مدت سه ماه در خصوص موارد زیر اقدام نماید:

۳ـ ۱ـ شناسایی و احراز هویت درگاه‌های نشر در سطوح ملی و استانی و تشکیل پایگاه اطلاعاتی با همکاری دستگاه‏های ذیربط با اولویت‏ دادن به درگاه‌های نشر پرمخاطب؛

۳ـ ۲ـ طراحی و پیاده‏ سازی سازوکارهای جامع رصد و راستی‌آزمایی اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع منتشر شده در درگاه‏های نشر و ایجاد سکوی مرجع برای آگاهی‏ رسانی در مورد اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع با استفاده از ظرفیت نهادهای مدنی و رسانه‏ ها و ارایه واسط‏های برنامه کاربردی برای دریافت خودکار آن‏ها توسط درگاه‌های نشر و ذی‏ربطان؛

۳ـ ۳ـ تدوین دستورالعمل و ایجاد پنجره واحد همکاری درگاه ‌ های نشر با نهادهای ذیربط برای مقابله و واکنش فوری به رخدادها؛

۳ـ ۴ـ تهیه و اجرای سازوکار جمع‌آوری اطلاعات نقاط تماس درگاه‏ها و پیام‌رسان‌های اجتماعی خارجی و مواجهه فعال با آن‌ها در مواقع نشر اخبار، اطلاعات و محتوای خبری خلاف‏ واقع با همکاری وزارت امور خارجه؛

۳ـ ۵ ـ تدوین و پیاده ‏سازی نظام اعتبارسنجی و رتبه‌بندی درگاه‌ها و سکوهای نشر با همکاری سازمان صدا و سیمای ج.ا.ا. از منظر مقابله با اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع و انتشار گزارش عملکرد آن‏ها در فواصل زمانی سه ماهه؛ در این نظام، شاخص‏های اعتباردهی موارد منتشره، الگوریتم دریافت تا زمان پدیدارشدن اخبار، اطلاعات و محتوای خبری در درگاه نشر، ایجاد سامانه‌های هوشمند تشخیص، امکان دریافت گزارش‏های مردمی و ارسال اطلاعیه الکترونیکی برای کاربران مدنظر قرار گیرد؛

۳ـ ۶ ـ طراحی و اعطای سالیانه نشان کیفیت نشر به درگاه‌ها و سکوهای نشر به‏ نحوی‏که این نشان در دیگر نظام‏های مرتبط اعم از تشویق و تنبیه تأثیر داشته باشد؛

۳ـ ۷ ـ تدوین مقررات اخلاق حرفه‌ای و مسئولیت اجتماعی در زمینه انتشار مسئولانه اطلاعات، اخبار و محتوای خبری در فضای مجازی با همکاری نهادهای صنفی و فعالان رسانه؛

۳ـ ۸ ـ ارتقاء سواد فضای مجازی و سطح آگاهی آحاد جامعه برای مواجهه با اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع با استفاده از ظرفیت مراجع قانونی ذیربط از قبیل وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان صدا و سیمای ج.ا.ا.؛

۳ـ ۹ ـ تهیه نظام مستندسازی اقدام حقوقی و مقابله با سوء عملکرد و عدم همکاری سکوهای نشر خارجی در زمینه  اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع با همکاری دادستانی کل کشور و وزارت امور خارجه؛

ماده۴ـ هیأت نظارت بر مطبوعات درگاه‏های نشر داخلی را مطابق با شرایط مندرج در قانون مطبوعات به عنوان نشریه الکترونیک محسوب و شیوه‏نامه جدید نظارت بر تخلفات ناشی از اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع را در چارچوب قانون و آیین‏نامه‏های موجود تهیه و به اجرا درآورد؛

ماده۵ ـ وزارت امورخارجه با بهره‌گیری از ظرفیت‏های حقوقی و دیپلماتیک، برای مقابله با موارد ارجاعی از سوی دستگاه‏های مسئول در خصوص عملیات سازمان‌یافته انتشار اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع علیه منافع و امنیت ملی با منشا خارجی اقدام نماید؛

 ماده۶ ـ سازمان صداوسیمای ج.ا.ا. در هنگام انتشار اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع در فضای مجازی که دارای پیامد سطوح منطقه‏ای، قومی و ملی هستند، با حضور میدانی و استفاده از روش‌های جدید خبری، نسبت به آگاه‏سازی افکار عمومی، ارتقاء تاب‏آوری اجتماعی و کاهش میزان اثرگذاری اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف ‏واقع در سطح عموم، اقدام کند؛

ماده۷ـ درگاه‌های نشر موظف هستند برای مواجهه با پیامدهای نشر اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع اقدامات زیر را انجام دهند:

۷ـ ۱ـ ساز و کار لازم برای تشـخیص اطـلاعات، اخـبار و محـتوای خـبری خلاف‏ واقع دریافتی قبل از انتشار اعم از رویه‌‌های انسانی و یا ماشینی موسوم به تعدیل محتوا و یا اتصال به سامانه‌های راستی‌آزمایی  مرجع ایجاد شده در کشور ایجاد کنند؛

۷ـ ۲ـ به محض اطلاع از انتشار اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع نسبت به حذف و درج توضیحات اقدام و از رویه‌ها و سامانه‌های گزارش‌دهی فوری به مراجع قانونی ذیربط استفاده نمایند.

ماده۸ ـ سکوهای نشر موظف هستند علاوه بر ایجاد سازوکار و رویه‌های اجرایی موثر و سامانه‌های هوشمند شناسایی و حذف فوری اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف‏ واقع، نسبت به ارائه خدمات مورد نیاز درگاه‌های نشر در چارچوب این مصوبه اقدام کنند.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا